bio.edu.pl | blog o świecie mocno ożywionym

Turritopsis nutricula to niezwykły gatunek stułbiopława, który wzbudza duże zainteresowanie biologów morskich i genetyków. Dlaczego? Otóż jest to jedyny znany przedstawiciel królestwa zwierząt posiadający zdolność całkowitego powrotu do stadium niedojrzałego płciowo po osiągnięciu dojrzałości płciowej, co potencjalnie daje mu biologiczną nieśmiertelność.

Po osiągnięciu dojrzałości płciowej Turritopsis wygląda jak mały, przezroczysty spadochron o średnicy ok. 4.5 mm, który pływa swobodnie w ciepłych wodach oceanu. W niesprzyjających warunkach może się on przyczepić się do jakiejś powierzchni i przejść wsteczną metamorfozę do formy młodocianej – polipu. To tak jakby motyl przeobraził się w gąsienicę. Badania laboratoryjne wykazały, że 100% badanych osobników przechodzi takie wsteczne przeobrażenie. Naukowcy, którzy pierwsi opisali to zjawisko w latach 90. XX w. (publikacja) wierzą, że Turritopsis może powtarzać swój cykl życiowy w nieskończoność.

Trik pozwalający stułbiopławom na powtarzanie cyklu życiowego polega na tym, że ich komórki mają zdolność przekształcenia się z jednego typu w inny. Podczas gdy u innych organizmów ten proces zachodzi tylko w ograniczonym stopniu, np. odrost kończyn u salamander, Turritopsi może zregenerować całe ciało.

Nie jest więc zaskoczeniem, ze Turritopsi się rozprzestrzenia. Początkowo znaleziony w wodach zachodniego Atlantyku, znajdowany jest teraz w wodach Hiszpanii, Włoch czy Japonii. Badania genetyczne wykazały jednak, że przynajmniej w kilku rejonach występują formy różniące się wystarczająco, by uznać je za odrębne gatunki – w Morzu Śródziemnym Turritopsis dohrnii, w wodach Nowej Zelandii Turritopsis rubra, a w populacjach występujących w pobliżu Japonii odkryto trzy różne linie rozwojowe tych stułbiopławów. Naukowcy uważają, że zwierzęta te przemierzają oceany przyczepiając się do kadłubów statków.